هدگیر(نیروی خارج دهانی):

اجزای هدگیر 1.فیس بو
2.بند گردنی یا هدکپ(تکیه گاه)
فیس بو:
در ابعاد مختلف برای تطابق با قوس های دندانی موجودند و بر روی دندان های مولر اول دائمی(معمولا) ,اسپلینت و یا دستگاه فانکشتال قرار میگیرند.
جزء تکیه گاه(هدکپ یا بند گردنی):
مسئول تعیین جهت اعمال نیرو است که میتواند بالای پلن اکلوزال (هد کپ high pull)یا زیر آن (هدگیر سرویکال)اعمال شود.
تاثیر هدگیر بر ماگزیلا:
نیروی هدگیر میتواند با ایجاد تغییر در الگوی رسوب استخوان در سوچورها میتواند مقدار رشد قدامی و یا رو به پایین ماگزیلا را تغییر دهد.همچنین شواهدی از افزایش رشد مندیبل در حین استفاده از هدگیر وجود دارد.
(تصحیح کلاس 2 همگام با رشد طبیعی رو به پایین و قدام مندیبل در حین ممانعت از رشد قدامی ماگزیلا صورت میگیرد.)
هدگیر در یک کودک نابالغ باید دست کم 10-12 ساعت در شبانه روز مورد استفاده قرار گیرد.
با توجه به اینکه هورمون رشد در اوایل شب ترشح میشود,قویا توصیه میشود هدگیر و دستگاه های فانکشنال در اوایل شب و درست بعد از شام آغاز و تا صبح روز بعد ادامه داده شود.
هنگام تنظیم نیرو ی کمان ها باید به هر طرف نیرویی در حد 12-16 اونس( 350-450 گرم ) اعمال شود.
نکته:نیرو های دستگاه های ثابت به علت مداوم اعمال شدن نیرو های سبک بیشتر باعث تغییرات دندانی میشوند,در حالیکه استفاده ی10-12 ساعته ی هدگیر به منظور کاهش میزان تغییرا ت دندانی و افزایش میزان تغییرات استخوانی می باشد.
باید توجه داشت که در ماگزیلا مرکز مقاومت بالا ی ریشه ی پرمولر است و با توجه به آن می بایست جهت نیرو را تنظیم نمود تا حداقل نیرو از نزدیکی مرکز مقاومت عبور کند.
انتخاب هدگیر :
بر 3 اساس انتخاب می شود.
یک; محل مناسب تکیه گاه برای هدگیر باید در نظر گرفته شود.(کلاه high pull نیرویی در جهت فوقانی و خلفی به دندان ها و فک بالا وارد میکند. بند servical نیرویی در جهت پایین و خلف به دندان ها و فک بالا وارد میکند. کشش دیستالی مستقیم با ترکیب این دو قابل حصول است. )
دو; چگونگی اتصال هدگیر به سیستم دندانی .(اعمال نیرو به دندان های مولر اول دائمی-اسپلینت ماگزیلا یا دستگاه فانکشنال که این درمان برای کودکان با رشد عمودی زیاد توصیه میشود.)
سومین موردی که باید تصمیم گرفته شود این است که آیا حرکت تیپینگ دندان ها و فک بالا مطلوب است یا حرکت بادیلی.
یادآوری:مرکز مقاومت یک دندان در وسط ریشه ی آن قرار دارد و اگر نیرو از مرکز مقاومت رد شود حرکت دندان بادیلی خواهد بود و اگرنیرو از بالای مرکز مقاومت عبور کند ریشه ی دندان دیستالی و تاج تیپینگ مزیالی پیدا میکند.اگر نیرو از زیر مرکز مقاومت عبور کند ریشه ی دندان مزیالی و تاج تیپینگ دیستالی پیدا میکند.
به طور کلی در درمان به روش تغییر رشد,حرکت دندان یک اثر جانبی نامطلوب است.
تاثیر جهت نیرو نسبت به مرکز مقاومت ماگزیلا مشابه حرکت تیپینگ دندانی است.
هنگامی که یک اسپلینت تمام دندان ها را بپوشاند و نیروی هدگیر از این طریق اعمال شود,کنترل خط نیرو نسبت به ماگزیلا راحت تر خواهد بود.فیس بو معمولا در ناحیه پرمولر به اسپلینت متصل میشود.
مراحل تنظیم فیس بو:
بند های مولر و تیوب های هدگیر (و هر ضمیمه ی دیگری که ممکن است بعد ها نیاز شود)تنظیم و سمان میشود.
کمان های داخلی فیس بو در سایز های مختلف رائه می شوند که باید از تمام دندان ها بجز محل تیوب های مولر فاصله داشته باشند.(3-4mm)
به منظور جلوگیری از ایجاد کراس بایت هنگام تصحیح کلاس 2؛کمان داخلی می بایست به میزان 2mm به صورت قرینه گسترش داده شود,به گونه ای که وقتی درون تیوب یک طرف قرار میگیرد,درست بیرون تیوب طرف دیگر واقع شود.
میزان بیرون زدگی انتهای کمان درست باید در لبه ی انتهایی تیوب قطع شود تا از آزردگی بافتی پیشگیری شود.
کمان خرجی نیز باید از بافت نرم گونه چند میلیمتر فاصله داشته باشد.
هد کپ یا بند گردنی با اندازه ی مناسب انتخاب و تنظیم میشود.
توصیه میشود برای تامین نیرو از یک مکانیسم فنری استفاده شود زیرا میتوان نیرویی یکنواخت و به راحتی قابل تنظیم وارد کرد.
کنترل بالینی هدگیر:
هنگام تنظیم هدگیر باید بیمار نشسته و یا ایستاده باشد و معمولا ایده آل این است که درمان با نیروی کم آغاز شود تا بیمار به هدگیر عادت کند و به تدریج در ملاقات های بعدی مقدار آن اضافه شود.
هنگامی که نیرو به حد مطلوبی رسید ,باید کمان داخلی یا خارجی را دوباره تنظیم کرد,زیرا کشش تسمه ها اغلب موقعییت قبلی کمان را تغییر می دهد و نیاز به تنظیم دوباره پیدا میکند.
در همان جلسه کودک باید چندین بار هدگیر را بگذارد و بردارد تا مطمئن شویم که کار با این روش را یاد گرفته است.
غالبا هدگیربعد از مدرسه و هنگام استراحت اوایل شب و خواب توصیه می شود.(عدم استفاده از هدگیر هنگام ورزش )
باید به کودک آموزش دهیم که اگر کسی کمان خارجی را گرفت او نیز باید کمان را با دست بگیرد تا از برگشت کمان و آسیب به کودک جلوگیری شود.
استفاده از هدگیر های دارای مکانیسم رهایی,که میتوانند در برابر نیرویی معدل 10-20 پوند رها شوند و ایمنی کودک را فراهم کنند.
بیمار short face/deep bite:
بسیاری از این کودکان زاویه ی پلان فک پایین کم(دیپ بایت استخوانی) و راموس بلند دارند.رشد در جهت قدامی نمود پیدا میکند و مندیبل تمایل به چرخش در جهت بالا و جلو دارد.برای حل مشکل باید رویش دندان های خلفی را افزایش داد و سعی شود بدون اینکه برجستگی چانه زیاد کاهش یابد, فک پایین بچرخد.
یک راه آن استفاده از هدگیر سرویکال است که با بهره گیری از تمایل اکستروزیو نیروی هدگیری که پایین تر از مرکز مقاومت دندان و فک بالا اعمال میشود,عملی میگردد.این اثر و رویش دندان های مولر پایین توسط هدگیر و یک بایت بلاک جهت باز کردن بایت توصیه میشود.(با فقدان اکلوژن خلفی,دندان های بالا و پایین می توانند رویش کنند.)
راه دیگر کاربرد یک دستگاه فانکشنال که اجازه دهد دندان های خلفی مندیبل آزادانه برویند در حالی که مانع رویش دندان های خلفی ماگزیلا می گردد.(کاربرد دستگاه فانکشنال ارجحیت دارد.)
دستگاه های فانکشنال ثابت برای درمان کوتاهی صورت در دوره ی دندانی مختلط دستگاه های مناسبی نیستند.زیرا زاویه ی پلان مندیبل تغییر زیادی نمیکند.
در بعضی از کودکان دارای short face هنگامی که بایت باز می گردد و اورلپ دندانی حذف میشود(با کاربرد دستگاه ساده ای مانند بایت پلیت),رشد خیلی سریع مندیبل دیده میشود.متاسفانه این پدیده همیشه دیده نمیشود و بجز افرادی که فاقد کوچکی مندیبل هستند,در بقیه ی افراد بهتر است مندیبل جلو آورده شود و دستگاه فانکشنال ساخته شود.
بیمار long face/open bite:
رشد زیاد ماگزیلا در کودکان دارای ناهنجاری کلاس 2 بیشتر عمودی است نسبت به رشد قدامی-خلفی.به عبارت دیگر رشد در جهت پایین بیشتر از قدام است بنابراین مندیبل به سمت پایین و عقب می چرخد و در پی آن مندیبل نمی تواند در جهت قدامی نمود پیدا کند.
درمان ایده آل این بیماران کنترل همه ی رشد خلفی باقی مانده است به گونه ای که مندیبل بتواند در جهت رو به بالا و قدام بچرخد که این امر با کنترل رویش همه ی دندان ها در صورت وجود رشد عمودی راموس مندیبل قابل حصول است.
متاسفانه رشد عمودی صورت تا دوران پس از بلوغ نیز ادامه خواهد داشت که بدان معنی است که سالیان زیادی نیاز به active retention می باشد.
درمان برای مشکلات خفیف تا متوسط دنتال و اسکلتال دوران پایانی رشد توصیه میشود که بدین صورت درمان بخوبی انجام و سالیان retention کاهش می یابد.
نکته ی قابل توجه ,حساس بودن retention است که باید تا پایان دوران رشد(اوائل د) ادامه یابد. هه ی سوم
روش های درمان long face
1.هدگیر high pull به مولر ها
حفظ موقعیت عمودی ماگزیلا و جلوگیری از رویش دندان های خلفی این فک.از معایب این روش عدم تونایی در کنترل رویش دندان های مولر مندیبل است که از اثرات هدگیر می کاهد.
2. هدگیر high pull به اسپلینت ماگزیلا
اعمال نیرو به تمام دندان های ماگزیلا سبب تاثیر دندانی و استخوانی می شود.بیشترین اندیکاسیون این روش در کودکی است که ثنایای ماگزیلا از زیر لب به میزان زیادی دیده می شود;یعنی anterior open bite نداشته باشد.در این روش هم نمی توان از رویش دندان های خلفی مندیبل جلوگیری کرد.
3.دستگاه فانکشنال دارای بایت بلاک
هدف این روش جلوگیری از رویش دندان های خلفی و افت عمودی ماگزیلا است.اینکه دستگاه فانکشنال به گونه ای باشد که مندیبل را جلو بیاورد و یا خیر,بستگی به مقدار کوچکی مندیبل دارد.ضخامت موم اکلوژن باید بیشتر از فاصله ی دندان ها در حالت استراحت یا VDR باشد تا بتواند نیرویی اینتروزیو به دندان های خلفی وارد نماید.در صورت وجود open bite قدامی,دندان های قدامی مجاز هستند آزادانه برویند در غیر این صورت(عدم وجود anterior open bite) باید تمامی دندان ها توسط بایت بلاک نگه داشته شوند.در این حالت تمامی رشد مندیبل به سمت قدام جهت داده میشود.(حداقل تا جایی که over bite اجازه دهد.)
به دلیل طولانی بودن دوران رشد عمودی,اگر یک دستگاه فانکشنال برای مرحله ی اول درمان به کار رود,استفاده بایت بلاک های خلفی یا سایر اجزا برای کنترل رشد عمودی و رویش طی درمان ثابت و احتمالا retention لازم خواهد بود.زیرا دستگاه های ثابت رویش را کنترل نکرده و اغلب فعالیت های بیومکانیکال اکستروزیو است.
اعمال هدگیر high pull به دستگاه فانکشتال تهاجمی ترین شیوه برای درمان long face و class 2 است.در مطالعه ای جدید تاثیرات استخوانی استفاده از این روش را به حدی کم دانسته است که استفاده از آن دیگر قابل توصیه نیست.


با مداخله در زمان مناسب و شیوه ی درمانی مطلوب می توان به کیفیت هر چه بیشتر زندگی فرزندان این مرز و بوم افزود.