همودیالیز به منظور خارج نمودن مواد زائد، تنظیم حجم مایعات بدن، تنظیم الکترولیت*ها، ثبات محیط داخلی بدن، خروج مواد سمی و توکسین*ها از بدن به دو شکل موقت و دائم انجام می*شود بنابراین برای انجام این کار از مسیرسازی عروقی به دو نوع کلی استفاده می*گردد:
• دسترسی عروقی موقت یا کوتاه مدت شامل شانت و کاتتریزاسیون )شالدون(
• دسترسی عروقی طولانی مدت یا دائمی شامل فیستول و گرافت شریانی – وریدی
فیستول شریانی وریدی چیست؟
فیستول شریانی وریدی اتصال بین شریان (سرخرگ) و ورید (سیاهرگ) است که توسط جراح عروق ایجاد می شود. شریان*ها خون را از قلب به بدن حمل می*کنند درحالی*که ورید*ها خون را از بدن به سمت قلب برمی*گردانند.
بسیاری از پزشکان و متخصصان دیالیز، روش تعبیه فیستول شریانی وریدی av را پیشنهاد می دهند. علت آن است که :
• یک جریان خون مناسب برای دیالیز را فراهم می کند.
• در این روش دسترسی طولانی تری به رگ ها نسبت به سایر انواع دسترسی ها وجود دارد.
• احتمال دارد آلودگی خون یا ایجاد لخته های خون در این روش بسیار کمتر از سایر انواع دسترسی های عرق خونی باشد.
قبل از جراحی فیستول شریانی وریدی، جراح، آزمایشی برای شناسایی رگ*ها انجام می*دهد. در آزمایش شناسایی رگ*ها از سونوگرافی داپلر استفاده می*کنند. در این آزمایش رگ*های خونی را بررسی می*کنند که جراح ممکن است برای ایجاد فیستول شریانی وریدی از آن*ها استفاده کند.
این سونوگرافی از دستگاهی به نام ترنسدیوسر (مبدل) استفاده می**کند که به اعضای بدن موج*های صوت بدون درد و بدون خطری را ارسال می کند تا از ساختار آن*ها تصویری ایجاد کند. یک تکنسین آموزش دیده و متخصص این فرآیند را در مرکز خدمات بهداشتی و درمانی، مرکز کلینیک سرپایی یا یک بیمارستان انجام می*دهد.
فیستول شریانی وریدی معمولا قبل از این*که برای درمان همودیالیز استفاده شود، برای کامل*شدن و رشد کافی به دو تا سه ماه زمان نیاز دارد. اگر فیستول شریانی وریدی بعد از جراحی به رشد کافی نرسد، جراح باید دوباره عمل جراحی را تکرار کند.
عوارض فیستول شریان وریدی
یکی از شایع*ترین مشکلات، عفونت در محل دسترسی عروقی و گردش خون ضعیف به*خاطر وجود لخته خون در محل دسترسی است.
عفونت و گردش خون ضعیف در جراحی* فیستول شریانی وریدی نسبت به گرافت شریانی وریدی و کاتتر وریدی کمتر اتفاق می*افتد. البته در شرایطی که عمل جراحی به*خوبی انجام شود. با این حال، نمی*توان گفت که با فیستول شریانی وریدی در دسترسی هیچ مشکلی به*وجود نمی*آید.